جمعى از نويسندگان
368
مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)
علامه طباطبايى قدس سره ، در روش تفسيرى خود از جهات مختلف متاثر از استاد خاص خود حضرت علامه قاضى بوده اند . يكى از آن جهات ، همانطور كه در قبل گذشت روش تفسيرى آيه به آيه است كه علامه طباطبايى آن را به بهترين وجه در تفسير الميزان آن را به ثمر رسانده اند . تاثير پذيرى علامه طباطبايى از آية الله قاضى در روش تفسيرى قرآن به قرآن علاوه بر آنچه ذكر شد اينكه ؛ نقل است « مرحوم آية الله قاضى بدين سبك تفسيرى از ابتداى قرآن تا سوره انعام را نوشته اند ، و به تلامذه خود اينطور كتاب الهى را تعليم مى نموده اند . » ( مهر تابان ، 1418 ق ، ص 63 ) . علامه طباطبايى مكررا فرموده اند كه : « ما اين روش تفسيرى را از مرحوم قاضى داريم . » ( همان ) جهت ديگر تاثير پذيرى علامه طباطبايى از سيد على آقا قاضى در تفسير الميزان استفاده از بخشى مجزا به نام روايات و احاديث است كه غالبا در ذيل هر دسته آيه اى كه بحث هايى تفسيرى دارند يك بحث روايى نيز مطرح مى كنند . هرچند كه روش و گرايش در تفسير الميزان قرآن به قرآن است ولى از مباحث روايى ( خصوصا در بحث هاى شان نزول آيات ) غافل نبوده اند . تاثير پذيرى علامه در قبال بحث هاى روايى و دخول اين بحث به تفسير الميزان به عنوان يك مبحث مجزا مىتواند از آن جهت باشد كه استاد ايشان آية الله قاضى ، علاوه بر تعليم تفسير ، اخلاق و معارف الهى استاد فقه الحديث ايشان نيز بوده اند و علامه طباطبايى علم حديث را از ايشان فرا گرفته اند . ( ر . ك : بحر خروشان ، 1386 ، ص 61 ) هرچند حضرت علامه خود نظرات جديدى در قبول يا رد اخبار دارند و اخبار و احاديث را به نحوى خاص و تحت شرايطى در تفسير خود به كار مى برند ولى مى توان به حق اين ترقى و تكامل را از جانب استاد وى ريشه يا بى كرد . اما آنچه كه لازم است در اين مجال از آن سخن به ميان آيد اين است كه تاثيرات علامه قاضى بر علامه طباطبايى به همين دو جهت ختم نمى شود بلكه اگر ما به حق بخواهيم اين مسئله را واكاوى كنيم - با توجه به حالات و روحيات علامه طباطبايى و همچنين افكار و اعمال ايشان حضور آية الله قاضى را در جاى جاى زندگانى علامه احساس خواهيم كرد . بنابراين در يك جهت كلى علاوه بر دو جهت پيشين اين است كه ؛ ما در يك حالت كلى ، كليه آثار علامه طباطبايى را متاثر از آية الله قاضى بدانيم . كه يكى از آن آثار ، تفسير ارزشمند الميزان است . تاثيرات آية الله قاضى را مى توان در جاى جاى تفسير الميزان به كرات احساس كرد . مثلا در آنجا كه علامه تعاريفى از اخلاق و عرفان ارائه مىكند ، و يا تحليلات و توضيحاتى